عزاداری سقایی در مشهد مقدس

در شهر خراسان که مدفن و مشهد حضرت علی ابنموسی الرضا (ع) است، اکنون دو دسته سقایی وجود دارد و آن دو دسته عبارتند از:
۱٫ هیئت سقایی کاشانیهای مقیم مشهد و هیئت سقایی ابوالفضل محلهی نوغان که تاریخ و شرح عزاداری آنها از این قرار است:
۲٫ هیئت سقاهای کاشانیهای مقیم مشهد، به موجب شهادت معمرین آنها در سال ۱۲۲۵ ق به همت جمعی از کاشانیهای مقیم خراسان از جمله کربلائی حسن رنگرز و کربلایی علی خان و استاد جواد مسگر و مشهدی مصیب آرانی و کربلایی حسن آرانی و کربلا علی پهلوانزاده و حسن پهلوان فر و کربلائی علی نیاسری و حاج سید علی رسولی و حاج احمدپور اجباری تاسیس شده و خوانندگان معروف آن عبارتند از محمد و اصغر آقا کاشانی الحسینی و حاج حسن پهلوانزاده و ابوالفضل رسولی و حاج علی و جواد تشکری و حاج محمد پور اجباری.
هیئت مذکور در شبهای جمعه طول سال در خانههای اعضای هیئت یا منازل کسانی که هیئت را دعوت مینمایند، اقامهی مجلس عزاداری نموده و به نوحه سرایی سقایی میپردازند، و در ماه محرم از شب اول تا شب سیزدهم شبها و روزها در منازل به ذکر نوحه سرایی سقایی میپردازند و اکثر شبها و روزها نیز اطعام میشوند و همه ساله از شب هشتم تا شب دهم و از روز هشتم تا دهم برای عزاداری سنتی از محله چهنو حرکت نموده در حسینیهها و تکایای محلات شهر دوره میروند و به مرثیه خوانی و نوحه سرایی سقایی میپردازند و یک روز نیز برای عزاداری و عرض تسلیت به صحن مطهر امام هشتم علی بن موسی الرضا (ع) مشرف شده و به عزاداری میپردازند.
ناگفته نماند که هیئت نامبرده سابقا که برای عزاداری حرکت میکرده، علاوه بر پوشیدن لباس سیاه با مشک و جام و کشکول آب حرکت مینموده، ولی در زمان حکومت پهلوی و ممانعت از عزاداری، این سنت متروک شده و اکنون با لباس سیاه
[صفحه ۲۱۲]
و به طور ساده حرکت میکنند. ضمنا اشعارهای سقایی و آهنگهای خوانندگی آنان با اشعار و آهنگهای خوانندگی سقاهای کاشان مطابقت دارد.
۲٫ هیئت سقایی ابوالفضل (ع) محلهی نوغان که مرکز فعلی آن ابوالفضلیه واقع در چهار سوق محله نوغان است و بنای آن در سال ۱۳۴۵ ش به پایان رسیده و قبل از تاسیس این مرکز، در منازل اجتماع و اقامه عزاداری میکردهاند، اما در حال حاضر اکثرا در ابوالفضلیه و گاهگاهی هم در منازل اجتماع و اقامه عزاداری مینمایند.
از تاسیس هیئت نامبرده به علت قدیمی بودن آن اطلاع دقیقی در دست نیست و آنگونه که معمرین آن مانند میرزا خرداد زرندی و غیره نقل نمودند، در زمان احمد شاه قاجار اکثر مجالس عزاداری سقایی ماه محرم در منزل حاج میرزا حسین سبزواری در محلهی سرشور منعقد میگردیده و تا شب شانزدهم یا بیست و پنجم محرم ادامه داشته و به ذکر نوحه سرایی سقایی میپرداختهاند و گردانندگان معروف آن در آن سنوات عدهای از محترمین از جمله کربلائی علی مهرساز و حاج میرزا حسین سبزی فروش و حاج محمد شریف قالباف و حاج حسین امنیه و کربلا غلامرضا ابوالفضلی طوسی و عباسعلی جوراب تختدوز و میرزا خداداد زرندی بودهاند و بعد از سقوط پهلوی اول، مرکز هیئت به منزل کربلایی رجبعلی مهدیزاده انتقال یافته و اکثر در آن جا اقامهی عزاداری مینمودهاند و سپس ابوالفضلیه را تاسیس کرده و بدانجا انتقال یافتهاند.
هیئت نامبرده، قبل از تاسیس ابوالفضلیه، علاوه بر اقامهی مجلس و مراسم عزاداری در ماه محرم، در شبهای پنجشنبه طول سال نیز مجلس هفتگی منعقد مینموده و در ایام دههی عاشورا چند روز با لباس سیاه و مشک و جام آب که سنت عزاداری سقاهای قدیم بوده، برای عزاداری سنتی حرکت میکرده و به صحن مطهر امام رضا (ع) میرفته است. اما اکنون در ماه محرم اکثرا تا شب شانزدهم و در روزهای تاسوعا و عاشورا و شبهای پنجشنبه طول سال اقامه مجلس و مراسم عزاداری مینمایند. ضمنا همه ساله در روز تاسوعا در خاتمه مجلس روضه خوانی برای عزاداری سنتی با لباس سیاه و بدون مشک و جام آب به طرف صحن مطهر حضرت امام رضا (ع) حرکت نموده و به نوحه سرایی سقایی میپردازند و در پایان اطعام مینمایند.
[صفحه ۲۱۳]
برگرفته از کتاب چهره درخشان قمر بنی هاشم ابوالفضل العباس علیه السلام نوشته آقای علی ربانی خلخالی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *